Uitscheuren bij de bevalling

Bij de geboorte komt je baby door je vagina naar buiten. Daarom rekt je vagina op. Net als je schaamlippen en je perineum. Je perineum is het gebied tussen je vagina en je anus (poepgat). In deze weefsels kan een scheur ontstaan. Dit heet een ruptuur. 

Meestal gaat het om een kleine ruptuur, die je verloskundige zelf kan hechten. Hechtingen zijn niet altijd nodig. Doordat dit deel van je lichaam goed doorbloed is, kan de wond goed genezen en heb je er meestal maar kort last van. Hier kan je meer lezen over het herstel van de wond. 

Uitscheuren bij de bevalling gebeurt regelmatig. Bij een eerste bevalling is de kans op een ruptuur groter dan wanneer je al eens bent bevallen. Dat komt omdat het weefsel makkelijker oprekt bij een volgende bevalling. Het is al eens opgerekt geweest.

Een ruptuur is het medische woord voor een scheur(tje) in je huid of ander weefsel van je lichaam. Tijdens de bevalling kan een ruptuur ontstaan in je schaamlippen, je vaginawand of je perineum. Dat is het gebied tussen je vagina en je anus. 

Schaamlippen 

Een ruptuur in de schaamlippen is meestal een oppervlakkige schaafwond. Soms is de schaamlip een stukje ingescheurd. Het verschilt per situatie of dit moet worden gehecht. Vaak is dat niet nodig.  

Vaginawand 

Dit is een scheurtje in je vagina, dus in het weefsel binnenin. Soms moet dit worden gehecht, omdat de wond anders blijft bloeden. Soms is de wond ondiep en kan het uit zichzelf genezen, zonder hechtingen.  

Perineum 

Dit is een ruptuur in het gebied tussen je vagina en je anus. De huid is ingescheurd en soms ook de spier eronder. Als alleen de huid een klein stukje is gescheurd, hoeft het niet gehecht te worden. Is de spierlaag ook ingescheurd, dan zijn er wel hechtingen nodig. 

Andere rupturen 

Er kan ook een ruptuur ontstaan in de baarmoedermond, de clitoris en de endeldarm. Dit komt heel weinig voor.

Je perineum zit tussen je vagina en je anus. Hier kan tijdens de geboorte een scheur (ruptuur) in ontstaan. De huid kan inscheuren, maar ook de spier eronder. Medisch zorgverleners delen rupturen in het perineum in in vier soorten (gradaties): 

• Eerstegraads ruptuur: alleen de huid aan de onderkant van de vagina is een klein stukje gescheurd richting de anus. Dit hoeft vaak niet gehecht te worden.
• Tweedegraads ruptuur: de huid is vanaf de onderkant van de vagina iets verder gescheurd, maar de ruptuur stopt vóór de anus. De wond is wat dieper dan alleen de huid, ook in de spierlaag zit een scheur. Dit wordt meestal gehecht.
• Derdegraads ruptuur: de huid en de spierlaag zijn vanaf de onderkant van de vagina richting de anus gescheurd. De ruptuur loopt door tot in de kringspier van de anus. Een gynaecoloog hecht deze wond in het ziekenhuis.
• Vierdegraads ruptuur: de huid, kringspier en darmwand zijn ingescheurd. Dit wordt ook wel een totaalruptuur genoemd. Een gynaecoloog hecht deze wond in het ziekenhuis.  

35% van de zwangeren scheurt niet in bij de eerste bevalling. Bij de tweede of volgende bevalling is dat 50%. Derde- en vierdegraads rupturen komen erg weinig voor: bij 4% van de eerste bevallingen en 1% van volgende bevallingen.

Hoe uitscheuren voelt, verschilt per persoon en per bevalling. Heel veel vrouwen zeggen dat ze het moment van uitscheuren niet precies voelden. Dat komt omdat het tegelijk met de geboorte van de baby gebeurt. De geboorte kan een branderig gevoel bij je vagina geven, waardoor je het scheuren niet merkt.

Je kan uitscheuren niet voorkomen. Wel zijn er wat dingen die de kans op uitscheuren zouden kunnen verkleinen:  

Bevalhouding 

Uit onderzoek blijkt niet dat een bepaalde bevalhouding uitscheuren kan voorkomen. Erg uitscheuren (een derde- of vierdegraads ruptuur) gebeurt wel minder vaak bij zwangeren die in bad bevallen of liggend op hun zij. Het helpt vooral om een houding aan te nemen waarin je zo goed mogelijk kan voelen wat er tijdens het persen in je lichaam gebeurt. Dan kan je dit beïnvloeden, bijvoorbeeld door wat minder mee te persen tijdens een wee.   

Zuchten als het hoofdje wordt geboren 

Je verloskundige kan je vragen om te zuchten als het hoofdje van je baby wordt geboren. Dat betekent dat je even niet perst en rustig doorademt. Dit kan helpen om het hoofdje langzamer geboren te laten worden. Je vagina en het gebied eromheen krijgen dan meer tijd om op te rekken.  

Warme washand 

De verloskundige kan een warme washand tegen je perineum houden als het hoofdje wordt geboren. De warmte maakt het weefsel soepeler, waardoor het makkelijker oprekt. Ook kan het pijn verlichten tijdens het persen. 

Perineumsteun 

De verloskundige kan een hand tegen het hoofdje van de baby houden, om ervoor te zorgen dat de geboorte minder snel gaat. Met de andere hand kan ze je perineum ondersteunen. Dat geeft het weefsel wat meer tijd om op te rekken.

Na de geboorte van de placenta vraagt je verloskundige aan je of ze mag kijken of je hechtingen nodig hebt. Als jij het goed vindt, onderzoekt ze je vagina, schaamlippen, perineum en dan je anus. Zo gaat dit onderzoek: 

• De verloskundige spreidt je schaamlippen met haar vingers en dept ze met een gaasje. Ze kijkt of er een wond zit, en of de wond nog bloedt of al begint te helen. 
• Daarna brengt de verloskundige een vinger in je anus. Zo kan ze voelen of de kringspier goed werkt en niet is ingescheurd.  

Over het algemeen is dit onderzoek snel klaar. De verloskundige beslist of hechten nodig is. Meestal kan de verloskundige een scheurtje zelf hechten. Ze verdooft dit met een prik of een spray. Soms is het nodig dat een gynaecoloog de wond hecht op de operatiekamer. Je wordt dan verdoofd met een ruggenprik of in slaap gebracht (narcose).