Ziek en zwanger: wat kan je doen bij griep en verkoudheid?

Griep en verkoudheid krijg je door virussen. Het influenzavirus zorgt voor griep en het rhinovirus zorgt voor verkoudheid. Deze virussen komen veel voor in Nederland. Het RIVM houdt bij wanneer veel mensen ziek zijn door een van deze virussen.

Veel zwangeren merken dat hun weerstand minder goed is: ze voelen zich vaker grieperig of verkouden. Als je zwanger bent, is je weerstand lager. Dit is nodig om ervoor te zorgen dat je lichaam de zwangerschap accepteert. Dat zit zo: 

• Je afweersysteem (weerstand) beschermt je lichaam tegen vreemde stoffen, zoals virussen. Als die je lichaam binnenkomen, gaat je afweersysteem aan het werk om ze kwijt te raken.
• In de bevruchte eicel zit DNA van de zaadcel. Je afweersysteem ziet dit als een vreemde stof.
• Om te voorkomen dat je lichaam de zwangerschap afstoot, maakt de placenta stoffen aan die ervoor zorgen dat je afweersysteem minder hard werkt.  

De verminderde afweer is dus nuttig voor de zwangerschap. Het nadeel is dat je makkelijker ziek wordt. Ook doet je lichaam er langer over om de ziekteverwekker (bijvoorbeeld een virus) op te ruimen. Je kan je weerstand wel ondersteunen door op je hygiëne te letten en gezond te leven. Hier vind je leefstijladviezen voor een gezonde zwangerschap.

Griep of verkoudheid tijdens de zwangerschap kan meestal geen kwaad. Je lichaam maakt antistoffen tegen het virus. Deze komen via de placenta ook bij de baby terecht. Daardoor is je baby na de geboorte beter beschermd tegen dit virus.  

Verkouden zijn of griep hebben kan wel vervelender zijn dan wanneer je niet zwanger bent. Het kost veel energie, en je lichaam is ook al hard aan het werk voor de zwangerschap. Misschien duurt het daardoor wat langer tot je weer fit bent. 

Je hebt koorts als de temperatuur van je lichaam 38 °C of hoger is. De meest betrouwbare manier om je temperatuur te meten is via je anus (poepgat). Als je koorts hebt, is het belangrijk dat je:  

• minimaal twee liter water per dag drinkt; 
• rust neemt. 

Meestal kan koorts geen kwaad. Het is een natuurlijke reactie van het lichaam tegen een ontsteking. Hoge koorts kan er soms voor zorgen dat je weeën krijgt. Daarom is het goed om bij 38,5 °C je verloskundige of huisarts te bellen en paracetamol te nemen om de koorts te verlagen. 

Heb je medicatie nodig tegen pijn of om koorts te verlagen, dan kan je paracetamol gebruiken. Let erop dat je paracetamol zonder coffeïne neemt. Lees in de bijsluiter hoeveel je mag innemen. Het advies is om zo weinig mogelijk paracetamol te nemen. 

Er is veel onderzoek gedaan naar de invloed van paracetamol op de ongeboren baby. De meeste onderzoeken laten geen duidelijke gevolgen zien op de korte termijn. Wel is het goed om met je verloskundige te overleggen als je langere tijd paracetamol nodig hebt. Die kan je advies geven hoelang je paracetamol kan gebruiken en hoeveel. 

Helpt paracetamol niet genoeg tegen de pijn? Bespreek dan met je verloskundige of huisarts of je andere pijnstillers kan gebruiken. 

Andere pijnstillers 

NSAID's zijn ontstekingsremmende pijnstillers, zoals ibuprofen en diclofenac. Overleg altijd met je verloskundige of arts of je ze kan gebruiken. Ze kunnen schadelijk zijn voor de baby als je ze langere tijd gebruikt. Ook kunnen ze meer bloedverlies geven tijdens de de bevalling. Heb je toch NSAID's nodig? In overleg met je verloskundige of een arts kan je zo kort mogelijk een zo laag mogelijke dosering gebruiken. Gebruik geen sterke pijnstillers zoals tramadol en opioïden tijdens de zwangerschap. Vooral niet in het derde trimester (na 28 weken). Deze kunnen schadelijk zijn voor de baby. Je kan ze alleen gebruiken als een arts ze voorschrijft.   

Antibiotica 

Tijdens de zwangerschap kan je huisarts antibiotica voorschrijven als het nodig is. Bijvoorbeeld bij een blaasontsteking. De huisarts schrijft antibiotica voor die je mag gebruiken tijdens de zwangerschap en die geschikt zijn voor de infectie die je hebt.

Als je ziek bent, wil je lichaam de ziekteverwekker (zoals een virus) snel opruimen. Dit doet je lichaam bijvoorbeeld met overgeven of diarree. Het belangrijkst om op te letten, is dat je niet te veel vocht verliest door het overgeven. Eén keer overgeven zorgt er niet gelijk voor dat je te weinig vocht in je lichaam hebt. Je kan rustig afwachten en je maag tot rust laten komen. Dan kan je voorzichtig weer proberen om iets te drinken of te eten.  

Moet je vaker op een dag overgeven? Dan is het vooral belangrijk dat je probeert om te drinken. Probeer iedere vijf tot tien minuten een slokje water te drinken. Moet je door het drinken weer overgeven? Dan blijft er toch ook wat vocht in je lichaam. Slokjes drinken helpt dus wel. Als dit goed gaat, kan je langzaam weer wat meer gaan drinken per keer. Je hoeft dan ook niet meer zo vaak te drinken.  

Als je vaak moet overgeven en ook diarree hebt, verlies je veel zouten. Je kan een ORS-drankje maken om deze zouten aan te vullen en uitdroging te voorkomen. ORS is te koop bij de drogist of apotheek. Neem hier ook elke vijf tot tien minuten een slok van zolang je aan het overgeven bent. 

Veel zwangeren die geen eten kunnen binnenhouden, maken zich zorgen dat hun baby geen voedingsstoffen meer krijgt. Dat is gelukkig niet zo. Je hebt een voorraad voedingsstoffen in je lichaam (reserves). Die voorraad bouwt je lichaam op, zodat je geen tekorten krijgt als je ziek bent. Deze voedingsstoffen gaan ook naar je baby.  

Overgeven door ziek zijn is anders dan zwangerschapsmisselijkheid. Daarover kan je meer lezen in dit artikel. 

Wanneer bel je je verloskundige bij misselijkheid of diarree? 

Het is belangrijk om je verloskundige te bellen als je:  

• meer dan drie keer per dag overgeeft; 
• bloed of gal in je braaksel hebt; 
• geen vocht of eten kan binnenhouden en denkt dat je uitgedroogd bent.  

Uitdroging kan je herkennen aan: sterk ruikende en donkere urine, moeite met concentreren, extreme vermoeidheid of gewicht verliezen. Uitdroging kan komen door overgeven en door diarree.

Voorkomen dat je ziek wordt, is heel lastig. Je kan de kans wel verkleinen:  

• Was regelmatig je handen goed met water en zeep.
• Blijf zoveel mogelijk uit de buurt van zieke mensen.
• Heb je al een kind, deel dan geen beker of bestek met je kind en doe de speen van je kind niet in jouw mond. 
• Meer tips tips vind je in het artikel over infectieziekten en de zwangerschap.  

De griepprik is een manier om de kans dat je griep krijgt zo klein mogelijk te maken. Als je tussen 15 oktober en 1 maart langer dan 22 weken zwanger bent, kan je de griepprik halen. Meer informatie staat in het artikel over vaccinaties tijdens de zwangerschap.

Als je aan het eind van de zwangerschap grieperig bent, vraag je je misschien af hoe dat moet met de bevalling. Maar ook als je ziek bent, kan je bevallen. Je hebt een voorraad energie in je lichaam (reserves), die je tijdens de bevalling extra sterk maakt. Het kan ook zijn dat je lichaam wacht met de bevalling tot je genoeg bent opgeknapt. Vaak merken zwangeren dat de weeën pas beginnen als ze zich weer wat fitter voelen.

Voor een baby is het meestal niet erg als de moeder ziek is voor of tijdens de bevalling. In de buik heeft je baby al antistoffen meegekregen via de placenta. Daardoor is je baby na de geboorte beter beschermd tegen dit virus.

Ben of word je ziek in de kraamtijd of borstvoedingsperiode? Dan is het extra belangrijk om goed voor jezelf te (laten) zorgen. Je lichaam is hard aan het werk. Het herstelt van de bevalling, het voedt je baby én het vecht tegen de ziekteverwekker (bijvoorbeeld een virus). 

Het is belangrijk dat je goed blijft drinken, ook omdat borstvoeding geven veel vocht vraagt. Je mag paracetamol gebruiken volgens de bijsluiter. Bij koorts is het advies om je verloskundige of huisarts te bellen. Die kan met je meedenken waar de koorts vandaan komt. Is de bevalling langer dan zes weken geleden? Dan bel je altijd de huisarts.  

Het kan zijn dat je baby besmet raakt doordat jij ziek bent. Dat gebeurt doordat jullie samenleven, niet door het geven van borstvoeding. Jouw moedermelk beschermt je baby juist: er zitten antistoffen in tegen de ziekteverwekker. Die helpen je baby om minder ziek te worden en sneller te herstellen. Je hoeft dus niet te stoppen met borstvoeding geven als je ziek bent.  

Krijgt je baby koorts of maak je je zorgen om de gezondheid van je baby? In de eerste week bel je daarvoor je verloskundige. Daarna bel je de huisarts. 

Als je verkouden bent of griep hebt, is daar vaak geen verloskundige of huisarts bij nodig. Water drinken en rusten is meestal voldoende. Je lichaam heeft de tijd nodig om te herstellen. Bij koorts of pijn kan je paracetamol nemen volgens de bijsluiter. 

Maak je je zorgen of twijfel je wat je klachten betekenen? Dan mag je altijd je verloskundige of huisarts bellen. Bel je verloskundige met klachten die met de zwangerschap te maken hebben. Bijvoorbeeld harde buiken die lijken op weeën, helderrood bloedverlies uit je vagina of koorts van 38,5 °C. Bel ook je verloskundige als je je zorgen maakt om jezelf of je baby.  

Bel je huisarts als je denkt dat je misschien medicatie nodig hebt voor een ontsteking of infectie, als je koorts boven 38,5 °C hebt, als je kortademig bent of vlekken of blaasjes op je lichaam hebt die je eerder niet had.   

Weet je niet goed wie je moet bellen? Dan mag je altijd je verloskundige bellen voor overleg. Je verloskundige luistert naar je en geeft uitleg. Ze zal je adviseren om de huisarts te bellen als die jou verder kan helpen.