Buitenbaarmoederlijke zwangerschap

In de eerste weken heb je meestal geen klachten van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Wel kan je normale tekenen van een zwangerschap merken. Tussen vijf en twaalf weken kan je deze klachten krijgen: 

• Bloedverlies uit je vagina. Er kunnen stolsels in zitten. Het slijmvlies uit de baarmoeder komt naar buiten als de zwangerschap zich daar niet innestelt.
• Erge pijn in je onderbuik. Vaak aan één kant (links of rechts). 

Het kan lijken op een miskraam. Het verschil herkennen kan moeilijk zijn. Bel daarom altijd je verloskundige als je deze klachten hebt. 

Soms zijn er plotseling ernstige klachten. Bel dan direct de verloskundige of huisarts. De eileider waar de zwangerschap in zit kan zijn gescheurd. Dat geeft een gevaarlijke bloeding in je buik. Deze symptomen kan je merken: 

• pijn in je schouder of tussen je schouderbladen;
• het gevoel dat je moet poepen, maar er komt geen poep;
• misselijkheid, overgeven, zweten en een snelle hartslag;
• duizeligheid of flauwvallen. 

De bevruchting van een eicel gebeurt in een van de eileiders. De bevruchte eicel beweegt door de eileider naar de baarmoeder en nestelt zich in. Dan ben je zwanger. Heel soms nestelt de bevruchte eicel zich in buiten de baarmoeder: in de eileider, de eierstok of de buikholte. Dit heet een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. De medische term is: extra-uteriene graviditeit (EUG). Extra betekent ‘buiten’, uterien betekent ‘baarmoederlijk’ en graviditeit beteken ‘zwangerschap’. 
 
Ongeveer 1 op de 100 zwangerschappen is buitenbaarmoederlijk. De bevruchte eicel groeit dan bijna altijd in de eileider (95% van de buitenbaarmoederlijke zwangerschappen). In heel zeldzame gevallen zit de zwangerschap in de eierstok of de buikholte. Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap wordt meestal ontdekt in de eerste weken.  

Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap groeit de bevruchte eicel buiten de baarmoeder. Meestal in de eileider en heel soms in de eierstok of de buikholte. Daardoor kan er schade ontstaan aan de organen eromheen. Ook kan de eileider scheuren als de bevruchte eicel groter groeit. Er komt dan bloed in de buikholte. Dit is erg gevaarlijk. 
 
Een bevruchte eicel kan buiten de baarmoeder niet uitgroeien tot een baby. De zwangerschap stopt hoe dan ook. Om de kans op gevaar voor de zwangere zo klein mogelijk te maken, is het belangrijk om de zwangerschap zo vroeg mogelijk af te breken. In ieder geval in de eerste zestien weken. 

Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap ontstaat wanneer de bevruchte eicel niet door de eileider naar de baarmoeder kan bewegen. De eicel blijft onderweg steken en nestelt zich in op de verkeerde plek: in de eileider, eierstok of in de buikholte. Dit komt vaak doordat de eileider beschadigd of te nauw is, bijvoorbeeld door littekenweefsel. Dit kan gebeuren na een:   

• eerdere infectie of ontsteking van de eileider, bijvoorbeeld door een soa (chlamydia of gonorroe);
• eerdere buikontsteking, zoals een blindedarmontsteking;
• operatie aan de eileider;
• eerdere buitenbaarmoederlijke zwangerschap.  

Verhoogde kans 

Ongeveer 1 op de 100 zwangerschappen is buitenbaarmoederlijk. In een aantal situaties is de kans verhoogd:   

• als zwanger worden heel lang niet lukte door problemen aan de eileider(s);
• na een ivf-behandeling;
• na een buikoperatie, als er daardoor verklevingen in de buik zitten;
• als je rookt;
• als je zwanger wordt terwijl er een spiraaltje in je baarmoeder zit;
• als je zwanger wordt op latere leeftijd (na veertig jaar);
• als je zwanger wordt na een (mislukte) sterilisatie bij jou;
• als er aangeboren afwijkingen van de eileider zijn. 

Als je buikpijn hebt en/of bloed verliest, zal de verloskundige je buik onderzoeken en je klachten bespreken. Deze let op zwelling en gevoeligheid van je buik.  

Daarna kan met een echo worden gekeken of de zwangerschap in je baarmoeder zit. Dit is een inwendige echo, via je vagina. Er wordt een dunne staaf (echoprobe) in je vagina ingebracht. Sommige verloskundigen maken zelf echo's en anders ga je hiervoor naar een echocentrum of het ziekenhuis. 

Als je een buitenbaarmoederlijke zwangerschap lijkt te hebben, verwijst je verloskundige je door naar een gynaecoloog in het ziekenhuis. Die controleert dit ook met een echo en bespreekt de behandeling met je. 

Soms is er op de echo geen zwangerschap te zien. Dan krijg je een bloedonderzoek om het zwangerschapshormoon hCG in je bloed te meten. Als je hCG in je bloed hebt, kan het een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zijn. Heb je geen hCG in je bloed, dan is het geen buitenbaarmoederlijke zwangerschap en ben je niet zwanger.

Als je een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebt, kan je niet zwanger blijven. Het vruchtje (embryo) kan buiten de baarmoeder niet uitgroeien tot een baby. Het kan ook niet verplaatst worden naar je baarmoeder. Daarnaast kan een buitenbaarmoederlijke zwangerschap gevaarlijk zijn voor jou. 

Er zijn drie behandelingen: afwachten, medicatie of een operatie. De gynaecoloog bespreekt met je wat er mogelijk is in jouw situatie. Soms zijn meerdere opties mogelijk. Op Thuisarts.nl staat een keuzekaart die je in dat geval kan helpen beslissen.  

Afwachten 

Je wacht af tot je lichaam het vruchtje vanzelf opruimt. Dit kan als: 

• je weinig of geen klachten hebt;
• je hCG-waarde laag blijft (minder dan 1500-2000);
• op de echo geen verdikte eileider, vocht in je buik of ander risico te zien is. 

Je krijgt regelmatig controle van je hCG-waarde (zwangerschapshormoon). Als het hCG daalt, betekent dit dat je lichaam het vruchtje opruimt. Er is dan geen verdere behandeling nodig.  

Medicatie  

Als afwachten geen optie is, krijg je een prik met een medicijn dat de zwangerschap stopt (methotrexaat). Daarna ruimt je lichaam het vruchtje op. Deze behandeling kan als: 

• je geen of weinig klachten hebt;
• je hCG-waarde tussen 2000 en 5000 is;
• het vruchtje kleiner is dan vier centimeter (dit wordt gemeten met de echo);
• er geen kloppend hartje op de echo te zien is. 

Je krijgt regelmatig controle van je hCG-waarde (zwangerschapshormoon). Als die niet daalt, betekent dit dat je lichaam de zwangerschap niet opruimt. Je kan dan opnieuw een prik krijgen. Dit kan in totaal vier keer.  

Operatie  

Via een klein sneetje in je buik haalt de gynaecoloog het vruchtje weg. Dit heet een kijkoperatie (laparoscopie). Dit wordt gedaan als:  

• er veel vocht of bloed in je buik te zien is op de echo;
• je ernstige klachten zoals buikpijn hebt;
• het vruchtje groter dan vier centimeter is;
• een kloppend hartje op de echo te zien is.   

De gynaecoloog bekijkt of de eileider kan blijven zitten of ook weggehaald moet worden. Dit hangt ervan af hoe erg de eileider beschadigd is.  

Heel soms is een grotere buikoperatie nodig om het vruchtje weg te halen. De eileider wordt dan over het algemeen ook weggehaald. Dit is zeldzaam en gebeurt als er veel spoed is.

Na een buitenbaarmoederlijke zwangerschap moet je lichaam herstellen. Je kan last hebben van:  

• buikpijn;
• misselijkheid;
• vermoeidheid;
• bloedverlies uit je vagina;
• pijn tussen je schouderbladen. 

Als het vruchtje (embryo) is weggehaald met een operatie, blijf je een paar dagen in het ziekenhuis. Het herstel duurt meestal een paar weken. Als je veel bloed hebt verloren, kan het vier tot zes weken duren tot je lichaam het bloed weer heeft aangemaakt. Je kan je daardoor erg vermoeid en slap voelen. De gynaecoloog geeft adviezen voor het herstel.

Het is erg schrikken om te ontdekken dat je een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebt. Meestal merken vrouwen dit de eerste weken niet. De zwangerschapstest is positief en het lijkt alsof je zwanger bent. Het nieuws dat de zwangerschap gaat stoppen kan voor allerlei gevoelens zorgen, zoals verdriet, boosheid en rouw. Tegelijk kan je je erg ziek voelen en bezorgd of angstig zijn over hoe het met jou zal gaan. 

Ook de behandeling kan veel impact hebben. Een operatie waarbij ook een eileider wordt weggehaald, kan betekenen dat opnieuw zwanger worden moeilijker is. Je kan twijfelen of je een nieuwe zwangerschap aandurft, als je nog een kinderwens hebt. Zeker als de buitenbaarmoederlijke zwangerschap gevaarlijk was voor jou. Heb je een partner, dan kan die daar ook erg bezorgd over zijn.

Het helpt om te praten over wat je hebt meegemaakt en wat dat betekent voor jou en je partner. Je kan het hier samen over hebben en ook met je verloskundige, gynaecoloog of de huisarts. Blijf je het moeilijk vinden om ermee om te gaan, dan kunnen zij advies geven over hulp van bijvoorbeeld een psycholoog.

De meeste vrouwen kunnen weer zwanger worden na een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Zes tot zeven van de tien vrouwen zijn binnen twee jaar weer zwanger na het weghalen van de buitenbaarmoederlijke zwangerschap met een operatie. Soms is een vruchtbaarheidsbehandeling nodig, zoals ivf. De gynaecoloog kan hier uitleg over geven. 

Wanneer mag je weer zwanger worden? 

Heb je een prik met medicatie gekregen om de buitenbaarmoederlijke zwangerschap te stoppen? Dan is het advies om drie maanden te wachten tot je weer probeert zwanger te worden. Het medicijn kan nog een tijd in je lichaam zitten en eicellen beschadigen. Na een operatie is vaak het advies om te wachten tot je weer een keer ongesteld bent geweest.  

Extra controles 

Bij een nieuwe zwangerschap krijg je meestal een vroege echo om te kijken of het vruchtje (embryo) in de baarmoeder zit. Deze echo is rond zes weken. De kans op opnieuw een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is vijftien tot twintig procent.

Bij lichamelijke klachten vroeg in de zwangerschap is je verloskundige vaak het eerste aanspreekpunt. Bel je verloskundige als je: 

• erge pijn links of rechts in je onderbuik hebt;
• pijn tussen je schouderbladen hebt of bij het bewegen;
• duizelig bent of het gevoel hebt dat je flauwvalt;
• last hebt van misselijkheid met overgeven en zweten.  

Als blijkt dat je een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebt, neemt de gynaecoloog de medische behandeling over. Je verloskundige blijft vaak betrokken voor ondersteuning en begeleiding. Bijvoorbeeld nadat de zwangerschap is afgebroken en als je de wens hebt om weer zwanger te worden.