Abortus: een ongewenste zwangerschap afbreken

Als je ongewenst zwanger bent, moet je een keuze maken. Wil je zwanger blijven en het kind krijgen? Of wil je de zwangerschap laten afbreken (abortus)? Dit is een heel persoonlijke keuze. Hierbij kunnen de volgende dingen bijvoorbeeld meespelen:  

• je gezondheid;
• je leeftijd;
• je gezinssituatie;
• je financiële situatie;
• je relatie met degene van wie je zwanger bent. 

Wat je ook besluit, het is jouw keuze en het is belangrijk dat je daar achter staat. Bij deze keuze zijn er allerlei gedachten en gevoelens. Dat kan verwarrend en ingewikkeld zijn. Erover praten helpt. Praat met iemand die jou goed kent en die je zal steunen.  

Daarnaast is het belangrijk om goede informatie te krijgen. Bijvoorbeeld over de verschillende manieren van abortus en tot wanneer dit kan. Hiervoor kan je altijd terecht bij een verloskundige of je huisarts. Zij kunnen je ook helpen als je twijfelt wat het beste voor je is. Als het nodig is, kunnen ze je doorverwijzen naar andere hulp bij het maken van je keuze. Voor meer informatie en (keuze)hulp kan je ook kijken op de website van FIOM.

Als je een ongewenste zwangerschap wilt laten afbreken, is het belangrijk om te weten hoelang je zwanger bent. Dit wordt bepaald aan de hand van de datum waarop je voor het laatst ongesteld werd. Of met echo-onderzoek. Is je besluit duidelijk, dan is het goed om de abortus niet onnodig uit te stellen. Hoe langer je zwanger bent, hoe meer risico er is op problemen bij een abortus. Ook veranderen de opties voor abortus als je langer zwanger bent:   

• Tot negen weken kan je kiezen voor de abortuspil. Vaak kan je die thuis gebruiken. Je kan bij je huisarts navragen of die de abortuspil voorschrijft, of je kan naar een abortuskliniek. Na negen weken moet je altijd naar een abortuskliniek of het ziekenhuis.
• Tot dertien weken kan je ook kiezen voor een zuigcurettage. Een arts zuigt het weefsel van de zwangerschap weg uit de baarmoeder. Dit gebeurt in een ziekenhuis of abortuskliniek.
• Na dertien weken is een zuigcurettage niet meer mogelijk. Na deze periode haalt de arts de foetus (ongeboren kind) weg met een kleine operatie. Dit heet een instrumentele ingreep. 

In Nederland mag je een zwangerschap afbreken tot je 24 weken zwanger bent (168 dagen). Daarna is een kind levensvatbaar. Dat betekent dat die met medische hulp kans heeft om te blijven leven buiten de buik. Daarom is het verboden om de zwangerschap na 24 weken af te breken. Dit staat in de wet (artikel 82a van het Wetboek Strafrecht). 

Zwangerschapsafbreking met medische reden

Soms besluiten aanstaande ouders om een gewenste zwangerschap te laten afbreken vanwege een medische reden. Bijvoorbeeld wanneer tijdens een echo duidelijk is geworden dat de baby een ernstige afwijking heeft. Over zwangerschapsafbreking met een medische reden kan je meer lezen in dit artikel.

Abortus kan met medicijnen (de abortuspil) of met een kleine ingreep. We leggen de methodes hieronder uit. Welke methode mogelijk is, hangt af van hoelang je zwanger bent. De kans op problemen is bij een ingreep iets groter dan bij de abortuspil. Daarom wordt de abortuspil vaker aangeraden. Het is belangrijk om goede uitleg te krijgen over de verschillende methodes, zodat je een keuze kan maken die voor jou het beste voelt.  

Abortuspil 

Dit is eigenlijk niet één pil, maar je krijgt twee soorten medicijnen: één tablet die je inslikt (Mifepriston) en tabletten die je in je vagina inbrengt (Misoprostol). Door de medicijnen wordt je baarmoedermond week en zacht en gaat je baarmoeder samentrekken. Daardoor komt het weefsel van de zwangerschap naarbuiten. Hierbij heb je krampen en bloedverlies. Het duurt minimaal één dag, maar kan ook een paar dagen duren. Soms moet je meerdere keren medicijnen gebruiken voordat de abortus op gang komt. Tot negen weken kan je de abortuspil thuis gebruiken. Na negen weken ga je voor deze behandeling naar een ziekenhuis of abortuskliniek.

Curettage  

Hierbij maakt een arts de baarmoeder via de vagina leeg met een zuigertje. Het weefsel dat bij de zwangerschap hoort wordt weggezogen. Het heet ook wel zuigcurettage of vacuümcurettage. De ingreep duurt ongeveer tien minuten. Je krijgt hierbij een roesje (slaapmedicatie) of plaatselijke verdoving bij je baarmoedermond. Ook krijg je antibiotica, omdat er een kans is op een ontsteking in de baarmoeder. Soms is er eerst een medicijn nodig om de baarmoedermond zacht te maken. De curettage gaat dan makkelijker. Voor deze ingreep ga je altijd naar een ziekenhuis of abortuskliniek.

Instrumentele ingreep 

Na dertien weken zwangerschap is zuigcurettage niet meer mogelijk. Na deze periode haalt de arts de foetus (ongeboren kind) weg met een kleine operatie. Dit heet een instrumentele ingreep. Het gebeurt meestal onder narcose. Ook krijg je antibiotica en een medicijn om de baarmoedermond zacht te maken. Voor deze ingreep ga je naar een abortuskliniek. Deze behandeling kan tot 22 weken zwangerschap.

Een overtijdbehandeling is hetzelfde als een abortus. Het heet een overtijdbehandeling tot je zestien dagen overtijd bent. Deze zestien dagen worden gerekend vanaf de dag dat je ongesteld had moeten worden. Na zestien dagen heet het een abortus. Maar het afbreken van de zwangerschap gebeurt op dezelfde manier.

De pijn van een abortus verschilt per persoon. Je kan altijd pijnstilling krijgen. Welke vorm van pijnstilling dit is, hangt af van de methode van abortus. Ook kan het per ziekenhuis of abortuskliniek verschillen. Over het algemeen is deze pijnstilling mogelijk: 

• Bij abortus met de abortuspil kan je thuis NSAID's gebruiken, zoals ibuprofen. De arts legt uit welke pijnstiller je mag gebruiken en hoeveel.
• Bij een zuigcurettage kan je vaak kiezen tussen plaatselijke verdoving van de baarmoedermond of een roesje (slaapmedicatie). Ook kan je in sommige ziekenhuizen en klinieken kiezen voor een narcose. De arts geeft uitleg over je opties. 
• Een instrumentele ingreep (na dertien weken zwangerschap) gebeurt vaak onder narcose.

Huisartsen mogen de abortuspil voorschrijven tot negen weken zwangerschap. Huisartsen kiezen zelf of zij dit willen doen. Als je minder dan negen weken zwanger bent, kan je bij je huisarts navragen of die de abortuspil voorschrijft. 

Je kan ook een afspraak maken bij een ziekenhuis of een abortuskliniek. Je hebt geen verwijzing van de huisarts nodig. Wel krijg je eerst een gesprek met een arts in het ziekenhuis of de abortuskliniek. Op de website van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen staan adressen van abortusklinieken.  

Het ziekenhuis of de kliniek moet een vergunning hebben voor het afbreken van zwangerschappen en voldoen aan de voorwaarden van de Waz (Wet afbreking zwangerschap). Sommige abortusklinieken mogen alleen zwangerschappen tot veertien weken afbreken. Daarna is er een extra vergunning nodig.

Vóór een abortus krijg je altijd eerst een gesprek met een arts. Dat is om er zeker van te zijn dat je zelf vrijwillig voor de abortus kiest. Ook krijg je meestal een echo om te kijken hoelang je zwanger bent. Voor de abortuspil via de huisarts is geen echo nodig. De huisarts wil wel weten hoelang je zwanger bent.  

Er is geen verplichte bedenktijd voor een abortus. Na het gesprek met de arts bepaal je zelf hoeveel dagen je nog over je besluit wil nadenken. Je kan dit ook samen met de arts bespreken. Het kan betekenen dat je dezelfde dag nog de abortus wil laten uitvoeren. Als dat niet kan of als je langer wil nadenken, maak je een aparte afspraak voor de abortus.

Als je achttien jaar of ouder bent, ben je voor de wet volwassen. Je hebt dan geen toestemming van anderen nodig om een zwangerschap af te breken. Ben je jonger dan achttien, dan zit het zo:   

• Tussen zestien en achttien jaar: meestal heb je voor abortus geen toestemming nodig. Alleen als een arts of zorgverlener vaststelt dat je deze beslissing niet zelf kan nemen (wilsonbekwaam), is toestemming nodig van je ouders of voogd. 
• Tussen twaalf en zestien jaar: je hebt voor abortus toestemming nodig van je ouders of voogd. Er zijn wel uitzonderingen. Bijvoorbeeld als je geen toestemming krijgt, maar wel abortus wilt en er goed over hebt nagedacht. Of als je je ouders of voogd niet wilt vertellen dat je zwanger bent. In deze situaties is het belangrijk om contact op te nemen met een verloskundige of (huis)arts. Die kan je naar de juiste hulp doorverwijzen.
• Jonger dan twaalf jaar: je hebt voor abortus altijd toestemming van je ouders of voogd nodig.

Een abortus via de huisarts of bij een abortuskliniek wordt vergoed door de overheid, vanuit de WLZ (Wet Langdurige Zorg). Je hoeft geen eigen bijdrage te betalen. Een abortus in het ziekenhuis wordt vergoed door de zorgverzekering. Het kan zijn dat je (een deel van) je eigen risico moet betalen. Abortus wordt alleen vergoed als het ziekenhuis hier een vergunning voor heeft.  

Wanneer je tijdelijk in Nederland bent of geen geldige verblijfspapieren hebt, heb je geen recht op vergoeding van een abortus. Je moet de abortus dan meestal zelf betalen. De abortuskliniek kan hier meer informatie over geven.

In bijna alle gevallen ben je na een abortus niet meer zwanger. Er is een kleine kans dat de zwangerschap niet wordt afgebroken. Of dat er weefsel van de zwangerschap in de baarmoeder achterblijft. 

• Abortus met medicijnen:  bij ongeveer 4-6 op de 1000 vrouwen is de abortus niet gelukt. Tijdens de behandeling verlies je bloed en stolsels. Je weet dan niet altijd zeker of het vruchtje ook naar buiten is gekomen. 
• Abortus met curettage: bij 998 van de 1000 vrouwen zorgt de ingreep ervoor dat de zwangerschap voorbij is.  

Je kan een aantal weken na de abortus altijd een naconrole krijgen bij de huisarts of de kliniek. Met een zwangerschapstest kan je ook zelf controleren of de abortus is gelukt. Als je drie tot vier weken na de abortus een negatieve zwangerschapstest hebt, ben je niet meer zwanger. Heb je een positieve test, dan is het belangrijk om de (huis)arts of de kliniek te bellen.

Na een abortus moet je lichaam herstellen. Ook kan het zijn dat je de abortus emotioneel moet verwerken. Hoelang dit duurt en hoe het verloopt, verschilt per persoon. Over het algemeen kan je dit verwachten:  

Lichamelijk herstel  

Als de abortus zonder problemen verloopt, kan je vaak na één dag weer je gewone dagelijkse dingen doen. Bloedverlies na een abortus is normaal. Vaak verlies je meer bloed dan wanneer je ongesteld bent. Gemiddeld duurt het bloedverlies één tot twee weken. De meeste vrouwen krijgen na vier tot zes weken weer een eisprong en worden weer ongesteld. Dan kan je weer zwanger worden. Wil je dit niet, dan is het dus belangrijk om anticonceptie te gebruiken als je weer seks hebt. De opties voor anticonceptie kan je bespreken met je arts of een verloskundige. 

Verwerken van een abortus 

Het verschilt per persoon hoe het verwerken van de abortus gaat. Dat hangt ook af van de reden van deze keuze. Over het algemeen voelen vrouwen zich opgelucht als de ongewenste zwangerschap voorbij is. Toch kan je ook verdriet voelen, ook al sta je achter je besluit. Als je hulp wilt bij het verwerken van de abortus, kan je de (huis)arts of een verloskundige om advies vragen. Dit geldt ook voor je eventuele partner. Via FIOM kan je hier ook hulp bij krijgen. Dit kan anoniem, het is gratis en je hebt er geen verwijzing voor nodig. 

Als een abortus zonder problemen verloopt, is de kans om daarna opnieuw zwanger te worden even groot als daarvoor. Wil je (nog) geen kind, dan is het dus belangrijk om anticonceptie te gebruiken wanneer je weer seks hebt. Je kan erover nadenken of de vorm van anticonceptie die je eerder hebt gebruikt nog bij je past. Hier kan je meer lezen over de verschillende vormen van anticonceptie.